Tự ý sử dụng kháng sinh gây hậu quả khó lường

 

Khi bản thân hoặc con cái mình bị sốt, ho, sổ mũi thì nhiều bậc phụ huynh thường tự ra các tiệm thuốc tây để mua thuốc cho uống, trong đó, có thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, không phải bệnh gì dùng thuốc kháng sinh cũng khỏi, nếu dùng thuốc kháng sinh không đúng sẽ nguy hại đến sức khỏe.

Hiện nay, ở nước ta, tình trạng người dân tự ý mua và sử dụng kháng sinh không được bác sĩ kê đơn vẫn còn phổ biến. Theo khảo sát của Bộ Y tế về việc bán thuốc kháng sinh ở các hiệu thuốc vùng nông thôn và thành thị cho thấy, nhận thức về thuốc kháng sinh của người bán thuốc và người dân còn thấp; 87% kháng sinh được bán mà không có toa thuốc của bác sĩ; nhiều kháng sinh thuộc loại rất mới, chỉ dùng hạn chế trong bệnh viện nhưng lại bị dùng bừa bãi tại cộng đồng.

Các loại kháng sinh có thể diệt được vi khuẩn nhờ những tác dụng chính như ức chế tổng hợp màng tế bào của vi khuẩn, kích hoạt các men phá hủy màng tế bào của vi khuẩn, tăng tính thấm màng tế bào vi khuẩn, cản trở tổng hợp protein và chuyển hóa acid nucleic của vi khuẩn. Khả năng diệt khuẩn và kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn có liên quan trực tiếp đến nồng độ kháng sinh ở trong máu hoặc trong ổ nhiễm khuẩn. Do đó, việc sử dụng kháng sinh phải đúng liều lượng và đúng thời gian cho liệu trình điều trị và phải dựa vào kháng sinh đồ để biết tình trạng nhạy cảm hoặc kháng thuốc của từng loại vi khuẩn đang gây bệnh. Như vậy, bán thuốc kháng sinh nhất thiết phải có đơn thuốc của bác sĩ.

KHANG SINH

Không tự ý dùng kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ (ảnh: medicaldaily.com)

Nhiều bệnh nhân có thói quen uống thuốc theo kinh nghiệm của người khác khi thấy triệu chứng bệnh tương tự nhau, điều này khiến cho bệnh có thể bị biến chứng, nặng thêm và làm vi khuẩn gây bệnh sinh sôi nảy nở dẫn đến tình trạng kháng thuốc thêm trầm trọng. Việc tự ý mua và sử dụng kháng sinh không hợp lý, sử dụng kháng sinh khi không mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn sẽ làm gia tăng tình trạng kháng thuốc, ảnh hưởng đến người bệnh và cộng đồng. Nếu sử dụng kháng sinh không đúng tiêu chuẩn và chỉ định thì sau này bị bệnh, việc sử dụng kháng sinh sẽ rất khó khăn, nghiêm trọng hơn, còn tạo ra những vi khuẩn kháng thuốc, những loại vi khuẩn ấy có thể lây lan từ người này sang người khác rất nguy hại cho cộng đồng. Có trường hợp, sau khi dùng vài ngày thấy hết triệu chứng thì tự ý ngừng uống, ngừng điều trị trong khi đó vi khuẩn chỉ mới suy yếu đi chứ chưa bị "tiêu diệt" triệt để. Bên cạnh đó, nhiều bà mẹ còn có thói quen khi thấy tình trạng bệnh của con mình giống lần trước nên thay vì đi khám, họ lấy đơn thuốc cũ đi mua thuốc, vừa tiết kiệm, vừa đỡ tốn thời gian mà không biết rằng mỗi lần bệnh có mỗi tiến triển khác nhau và khi uống sẽ không còn hiệu quả.

Tóm lại, việc sử dụng kháng sinh không hợp lý sẽ gây nhiều tác hại, như: bị tác dụng phụ của thuốc gây dị ứng, nhiễm độc các cơ quan khác,… đặc biệt là kháng kháng sinh – đây là tình trạng khá phổ biến hiện nay. Kháng kháng sinh là khuẩn gây bệnh không còn nhạy cảm với loại kháng sinh đang sử dụng, thậm chí chúng còn đề kháng cả với loại kháng sinh cực mạnh, khi bị bệnh nặng sẽ không có loại kháng sinh tốt hơn để dùng; người bệnh thậm chí sẽ tử vong bởi những nhiễm khuẩn thông thường.

Theo các chuyên gia y tế, kháng sinh chỉ được sử dụng khi bị các bệnh nhiễm khuẩn và được bác sĩ chỉ định dựa vào cận lâm sàng, lâm sàng để xác định có nhiễm khuẩn hay không và lựa chọn kháng sinh phù hợp.

Để kháng sinh thực sự là loại thuốc phát huy được tác dụng, hiệu quả trong điều trị các trường hợp bệnh nhiễm khuẩn, việc sử dụng kháng sinh cần phải bảo đảm các nguyên tắc quy định, sự hiệu quả, an toàn và hợp lý,...

Để tránh tình trạng kháng kháng sinh, mọi người không được tự ý sử dụng kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ; khi sử dụng kháng sinh, không được tự ý ngừng thuốc mà phải dùng đúng liều lượng và đúng thời gian qui định, nếu có dấu hiệu táo bón hoặc tiêu chảy thì nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được thay đổi loại thuốc khác cho phù hợp hơn.

TT. TT-GDSK